منحنی فراموشی ابینگهاوس؛ چرا ۷۵٪ آنچه میخوانید را یک روز بعد فراموش میکنید و چگونه این روند را معکوس کنید
آیا تا به حال برایتان پیش آمده که مطلبی را با دقت بخوانید، اما یک روز بعد نتوانید حتی نیمی از آن را به خاطر بیاورید؟ این اتفاق شما را شگفتزده نکند. هر انسان سالمی در این شرایط قرار میگیرد. دلیل علمی این پدیده چیزی است که هرمان ابینگهاوس، روانشناس آلمانی، در قرن نوزدهم آن را منحنی فراموشی نامید.
ابینگهاوس در آزمایشهای معروف خود بر روی حافظه انسان به نتایج شگفتآوری دست یافت. او کشف کرد که انسان به طور طبیعی و بدون هیچ تلاشی، بیش از نیمی از اطلاعات جدید را تنها در عرض یک ساعت فراموش میکند. پس از ۲۴ ساعت، حدود ۷۵ درصد از اطلاعات از بین میرود و پس از یک هفته، اغلب بیش از ۹۰ درصد مطالب ناپدید میشوند.
منحنی فراموشی دقیقاً چگونه کار میکند؟
منحنی فراموشی نشان میدهد که حافظه انسان در طول زمان اطلاعات را از دست میدهد، مگر اینکه تلاشی برای حفظ آن انجام شود. شکل این منحنی بسیار تند است. در ۲۰ دقیقه اول پس از یادگیری، حدود ۴۰ درصد اطلاعات فراموش میشود. در پایان یک ساعت، این رقم به ۵۵ درصد میرسد. پس از ۲۴ ساعت، حدود ۷۵ درصد از بین رفته است و پس از یک هفته، فقط ۱۰ درصد یا کمتر باقی میماند.
اما نکته مهم این است که این فراموشی اجتنابناپذیر نیست. ابینگهاوس همچنین کشف کرد که با استفاده از روشی به نام تکرار فاصلهدار، میتوان این منحنی را صاف کرد و اطلاعات را برای مدت طولانی در حافظه نگه داشت.
تکرار فاصلهدار چیست و چگونه کار میکند؟
تکرار فاصلهدار یک تکنیک مرور است که در آن مطالب را دقیقاً قبل از اینکه مغز آنها را فراموش کند، مرور میکنید. هر بار که یک مطلب را به خاطر میآورید، مسیر عصبی آن در مغز قویتر میشود و دفعه بعد دیرتر فراموش میشود. بنابراین فاصله بین مرورها را میتوان به تدریج افزایش داد.
برای مثال، فرض کنید یک لغت جدید یاد گرفتهاید. اولین مرور را پس از ۲۴ ساعت انجام میدهید. مرور دوم را پس از ۳ روز، مرور سوم را پس از یک هفته، مرور چهارم را پس از دو هفته، مرور پنجم را پس از یک ماه و مرور ششم را پس از سه ماه. پس از این شش مرور، آن لغت برای سالها در حافظه بلندمدت شما باقی خواهد ماند.
برنامه عملی برای استفاده از تکرار فاصلهدار در یادگیری زبان
مرحله ۱: روز اول، لغات و ساختارهای جدید را یاد بگیرید. بلافاصله پس از یادگیری، خودتان را با پرسش و پاسخ آزمایش کنید.
مرحله ۲: روز بعد (۲۴ ساعت بعد)، همان مطالب را مرور کنید. این بار سعی کنید قبل از نگاه کردن به پاسخ، از حافظه خود بیرون بکشید.
مرحله ۳: سه روز بعد، دوباره مرور کنید. تا اینجا، شما سه بار مطالب را مرور کردهاید و احتمالاً ۷۰ تا ۸۰ درصد آنها را به خاطر دارید.
مرحله ۴: یک هفته بعد، مرور چهارم را انجام دهید. حالا مطالب در حافظه میانی شما تثبیت شدهاند.
مرحله ۵: دو هفته بعد، مرور پنجم. از این نقطه به بعد، مطالب وارد حافظه بلندمدت شدهاند.
مرحله ۶: یک ماه بعد، مرور ششم و نهایی. حالا میتوانید ماهها بدون مرور، همچنان آنها را به خاطر بیاورید.
ابزارهای مفید برای پیادهسازی تکرار فاصلهدار
خوشبختانه شما مجبور نیستید تمام این زمانبندیها را دستی انجام دهید. نرمافزارهای متعددی بر اساس الگوریتمهای تکرار فاصلهدار طراحی شدهاند. معروفترین آنها Anki است که رایگان و بسیار قدرتمند است. در این برنامه، شما کارتهای آموزشی (flashcard) میسازید و خود برنامه زمان مرور هر کارت را بر اساس عملکرد شما تنظیم میکند.
برای یادگیری زبان، میتوانید برای هر لغت جدید یک کارت بسازید. در یک طرف کارت، لغت به زبان خارجی و در طرف دیگر، معنی آن به زبان خودتان را بنویسید. Anki هر روز تعدادی کارت را برای مرور به شما نشان میدهد و شما بر اساس اینکه چقدر آن لغت را به خاطر دارید، به برنامه بازخورد میدهید. سپس برنامه تصمیم میگیرد که آن کارت را کی دوباره نشان دهد.
اشتباهات رایج در استفاده از تکرار فاصلهدار
اشتباه اول: فقط نگاه کردن به پاسخ بدون تلاش برای به خاطر آوردن. اگر بلافاصله به طرف دیگر کارت نگاه کنید، مغز شما هیچ تلاشی نمیکند و مسیر عصبی تقویت نمیشود.
اشتباه دوم: مرور بیش از حد در یک روز. بهتر است هر روز فقط ۲۰ تا ۳۰ دقیقه مرور کنید، اما این کار را به طور منظم و هر روز انجام دهید.
اشتباه سوم: تنها مرور لغات و عدم استفاده از آنها در جمله. تکرار فاصلهدار برای لغات مجزا عالی است، اما برای یادگیری نحوه استفاده از آنها در جمله، باید تمرین نوشتن و مکالمه هم داشته باشید.
چرا این روش برای آزمونهایی مثل آیلتس و تافل حیاتی است؟
آزمونهای بینالمللی زبان مانند آیلتس، تافل و IMAT نیاز به دایره لغات وسیع و دانش عمیق ساختارهای زبانی دارند. شما نمیتوانید این حجم از اطلاعات را با مطالعه فشرده و یکباره به خاطر بسپارید. مطالعات نشان داده است که داوطلبانی که از تکرار فاصلهدار استفاده میکنند، در آزمونهای واژگان و درک مطلب به طور متوسط ۳۰ تا ۴۰ درصد نمره بالاتری نسبت به کسانی که به روش سنتی مطالعه میکنند، کسب میکنند.
در قاصدک، ما از الگوریتمهای تکرار فاصلهدار در طراحی محتوای آموزشی خود استفاده میکنیم. هر زبانآموز بر اساس عملکرد خود، برنامه مرور شخصیسازیشده دریافت میکند تا مطمئن شود هیچ مطلبی از حافظه او پاک نمیشود.
